Wszechnica Żywieniowa w SGGW

Historia wykładów Rok 2012/13 sem. zimowy

 

20 lutego 2013

-Karmienie piersią - naturalnie i z korzyścią

prelekcję wygłoszą:

dr hab. Wanda Kawecka, prof. SGGW

slajdy

dr Aleksandra Wesołowska

slajdy

(Warszawski Uniwersytet Medyczny,

Fundacja Bank Mleka Kobiecego)

opis wykładu

 Karmienie piersią jest naturalnym  sposobem zapewnienia niemowlętom wszystkich   składników odżywczych potrzebnych do ich prawidłowego wzrostu i rozwoju. Zmniejsza też częstość występowania i rozwoju chorób u dzieci oraz przyczynia się do utrzymywania zdrowia matek poprzez zmniejszenie ryzyka nowotworu piersi i jajników. Zapewnia społeczne i ekonomiczne korzyści dla rodziny i całego społeczeństwa.

 Praktycznie wszystkie matki mogą karmić piersią, pod warunkiem posiadania dokładnych informacji  na temat laktacji i znaczenia składników swojego mleka. Podczas pierwszej części wykładu zostaną przybliżone  słuchaczom zagadnienia związane z tą sprawdzoną metodą żywienia, która pozwala zbudować niemowlętom trwałe podstawy do utrzymania zdrowia i dalszego prawidłowego rozwoju.

 Opierając się na wynikach licznych prac  naukowych Światowa  Organizacja Zdrowia uznała wartość karmienia piersią i w 1981 roku wydała zalecenie wyłącznego  karmienia piersią do 6 miesiąca życia oraz kontynuacji jego utrzymania wraz z odpowiednimi pokarmami  uzupełniającymi  do dwóch lat, a nawet dłużej. Dla przeważającej większości  kobiet jest to biologicznie możliwe.

Mleko matki posiadając  prawidłowe proporcje wszystkich składników odżywczych zapewnia dziecku prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Siara, jako pokarm najbardziej doskonały zawiera liczne komórki układu odpornościowego i przeciwciała, chroniące noworodki przed rozwojem zakażeń. W mleku dojrzałym zawartość wszystkich składników  podlega zmianom nawet podczas pojedynczego karmienia  dopasowując się do potrzeb każdego dziecka. Dlatego dzieci, które są karmione piersią mają niższe ryzyko: biegunek, alergii, infekcji dróg oddechowych, zakażenia dróg oddechowych i SIDS (śmierci łóżeczkowej).

Obecne w mleku dojrzałym składniki poza żywieniowe (enzymy, hormony, czynniki wzrostu) nie występują w żadnej mieszance dla niemowląt  zastępującej mleko kobiece. Alternatywę dla dzieci urodzonych przedwcześnie, które nie mogą być karmione piersią, stanowią zapasy naturalnego pokarmu przechowywane w banku mleka kobiecego. O zasadach przechowywania mleka kobiecego w domu i w szpitalu oraz wpływie przechowywania i pasteryzacji na jego skład słuchacze dowiedzą się z drugiej części wykładu prowadzonego przez dr n. biol. Aleksandrę Wesołowską prezesa Fundacji Banku Mleka Kobiecego i  koordynatora banków mleka w Polsce z ramienia EMBA (ang. European Milk Banking Association), eksperta w dziedzinie standardu organizacji banków mleka i ich przyszłości w Polsce.  Pracownicy banku prowadzą rekrutację dawczyń wśród zdrowych matek karmiących własne dzieci, odbierają od nich pokarm, a następnie, po przeprowadzeniu serii kontrolnych badań i pasteryzacji, przekazują go potrzebującym dzieciom.

Żywienie niemowląt  naturalnym pokarmem jak dowiedziono w opracowaniach naukowych jest ważnym czynnikiem dla zapobiegania szeroko rozpowszechnionych chorób cywilizacyjnych takich jak: choroby układu krążenia, cukrzyca, otyłość i niektóre formy nowotworów.

 

16 stycznia -Umiarkowane ograniczanie kalorii w diecie – czy to sposób na zdrowie?

prelekcję wygłoszą:

dr hab. Dariusz Włodarek

mgr inż. Łukasz Kowalski slajdy

Mimo iż powszechna jest świadomość zdrowotnych skutków wadliwego sposobu żywienia, to duża część polskiego społeczeństwa nadal odżywia się nieprawidłowo.

Biorąc tylko pod uwagę ilość pożywienia i jego wartość energetyczną, niebezpieczne dla zdrowia mogą być obie skrajne postawy - zarówno długotrwałe głodówki lub dalekoidące niedojadanie, jak i objadanie się produktami i potrawami wysokokalorycznymi (m.in. słodyczami). Zagadnienia te omawiane były na trzech ostatnich prelekcjach Wszechnicy.

Tym razem, podczas dwóch prezentacji, zostanie omówiona postawa umiarkowanego ograniczania kalorii w diecie, jako propozycja prawidłowego sposobu żywienia prowadzącego do dobrego zdrowia i dłuższego życia. Zostaną zatem omówione takie zagadnienia jak na przykład:

- jak żywili się nasi przodkowie?

- skutki zdrowotne spożywania nadmiernej ilości żywności oraz głodzenia;

- umiarkowanie w jedzeniu – dlaczego warto kończyć posiłek z niewielkim uczuciem głodu?

- przykłady „niebieskich stref", czyli regionów świata, gdzie ludzie żyją najdłużej;

- długowieczność i stan zdrowia mieszkańców Okinawy;
- cechy charakterystyczne tradycyjnej diety okinawskiej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na powszechnie przestrzeganą zasadę „hara hachi bu” (jedz do momentu aż poczujesz się w 80% najedzony);

12 grudnia -Słodycze to przyjemność, a co ze zdrowiem? 

prelekcję wygłoszą:

dr inż. Andrzej Janicki slajdy1 slajdy2

dr inż. Maria Jeznach slajdy

dr hab. Anna Kołłajtis-Dołowy slajdy

Po dwóch ostatnich wykładach nt. głodu z konieczności oraz głodówek i głodzenia z wyboru, proponujemy skrajnie inny temat dotyczący słodyczy, w tym również skutków nadmiernego ich spożywania.

Jak wykazują liczne badania naukowe, człowiek już od chwili narodzin preferuje smak słodki. Zdecydowana większość osób, już od małego dziecka, bardzo chętnie sięga po słodycze. Ich jedzenie daje wiele przyjemności. Oczywiście, nie ma w tym nic złego, jeśli tylko na smakowaniu się kończy. Kiedy jednak smakowanie przeradza się w częste objadanie, to warto się temu przyjrzeć, zarówno od strony żywieniowej jak i psychologicznej.

W powszechnej opinii konsumentów, słodycze traktowane są zwykle jako potężne źródło kalorii, wynikające z dużej zawartości cukru. Jest w tym dużo prawdy, ale słodycze mogą również zawierać dużą porcję ukrytego tłuszczu o niekorzystnym dla zdrowia składzie kwasów tłuszczowych.

Podczas wykładu zostaną zatem omówione takie zagadnienia jak na przykład:

- klasyfikacja słodyczy;

- spożycie słodyczy w Polsce i zachowania konsumentów na rynku słodyczy;

- słodycze w reklamie;

- tajemnice słodyczy jako produktów preferowanych (aspekt sensoryczny i fizjologiczny);

- wartość odżywcza słodyczy: wartość energetyczna, składniki odżywcze, ze szczególnym

  uwzględnieniem cukru i tłuszczu;

- skutki nadmiernego spożywania słodyczy;

- prozdrowotne składniki w słodyczach - naturalne i dodawane (wzbogacanie);

- propozycje zastąpienia słodyczy innymi produktami;

- wybrane aspekty technologiczne produkcji czekolady;

- jakość słodyczy i ich przechowywanie

 

21 listopada -Głodówki i głodzenie z wyboru - odchudzanie, anoreksja

slajdy z wykładu

„Głodówki i głodzenie z wyboru: odchudzanie, anoreksja”

Prelekcja Wszechnicy Żywieniowej w SGGW w dn. 21 listopada 2012 r.

mgr inż. Łukasz Kowalski (Katedra Dietetyki)

mgr inż. Malwina Wojtaś (Katedra Żywienia Człowieka)

z Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW

 

Po wykładzie (z dn. 17 10 2012 r.) dotyczącym m.in. głodowania z konieczności, tym razem omówiony zostanie problem głodówek i głodzenia z własnego wyboru. Jedni podejmują głodówki świadomie - jako sposób odchudzania lub poprawiania stanu zdrowia. U innych zaś głodzenie jest formą zaburzeń odżywiania, wynikającą z przyczyn psychicznych. Stąd też:

W pierwszej części wykładu m.in. zostaną omówione:

- fizjologiczne określenia: odczucie głodu i sytości, głodówka, okres absorpcyjny i postabsorpcyjny;

- wybrane przemiany fizjologiczne, zachodzące podczas krótko- i długotrwałych głodówek oraz stosowania diet bardzo ubogoenergetycznych a także ich efekty; 

- okresowe głodówki w odchudzaniu jako ewentualna alternatywa dla tradycyjnych, codziennych restrykcji kalorycznych – koncepcje okresowych głodówek (intermittent fasting), w tym głodówek co drugi dzień (alternate day fasting);

- skuteczność i bezpieczeństwo stosowania okresowo powtarzanych, krótkotrwałych głodówek w zmniejszaniu masy ciała i poprawie parametrów metabolicznych (lipidowych i węglowodanowych);

- intrygujące kwestie: głodówki a długowieczność, funkcjonowanie układu trawiennego i wydolność fizyczna;

- przykłady popularnych rozwiązań okresowych restrykcji kalorii.

W drugiej części poruszone zostaną zagadnienia dotyczące bezpiecznego i ryzykownego stosowania głodówek w kontekście zaburzeń odżywiania, w tym m.in.:

- gdy głodówka przeradza się w zaburzenia odżywiania - gdzie leży granica między głodówką dla zdrowia a niezdrowym głodzeniem?

- jeść czy ładnie wyglądać? - codzienne problemy młodych kobiet w świecie zdominowanym przez anorektyczny model sukcesu;

- czy jedzenie może zabić, czyli dlaczego w leczeniu anoreksji należy ograniczać pokarmy?

 

17 października - Jedni głodują, inni marnują! film „Skosztuj z kosza”slajdy

„Jedni głodują, inni marnują!”

wykład Wszechnicy Żywieniowej w SGGW w dn. 17 października 2012 r.

z okazji XXXII Światowego Dnia Żywności

dr hab. Krystyna Rejman

(Katedra Organizacji i Ekonomiki Konsumpcji SGGW)

mgr inż. Maria Gosiewska

(Federacja Polskich Banków Żywności)

 

Już w 1948 roku, na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ przyjęto Powszechną Deklarację Praw Człowieka, której art. 25 mówi:  „każdy człowiek ma prawo do standardu życia właściwego dla zdrowia i dobrego samopoczucia jego i jego rodziny, co odnosi się także do żywności”.

Prawo do wyżywienia nie jest spełniane, liczba głodujących ludzi stale rośnie i  wg szacunków FAO w 2009 r. przekroczyła jeden miliard; głoduje co siódmy mieszkaniec świata. Największe rozmiary głodu występują w regionach biednych, rozwijających się: 642 mln ludzi w krajach Azji i Pacyfiku, 265 mln w sub-saharyjskiej Afryce, 53 mln w Ameryce Łacińskiej i Karaibach.

Państwa bogate też nie są wolne od głodu. W krajach UE-15 prawie 80 mln ludzi żyje w ubóstwie lub na granicy ryzyka. W Polsce prawie 7% osób funkcjonuje w gospodarstwach domowych, których wydatki są poniżej granicy minimum egzystencji, co oznacza konsumpcję towarów i usług tylko na przeżycie. Ponadto od 2008 r. skala ubóstwa w Polsce utrwala się. W tych rodzinach wszyscy są głodni.

Tymczasem, każdego roku w świecie marnuje się 1,3 mld ton żywności. Ta wielkość odpowiada ponad połowie światowych zbiorów zbóż, które wynoszą 2,3 mld ton.

W bogatych krajach konsumenci marnują prawie tyle żywności (222 mln ton), ile wynosi produkcja w Afryce sub-saharyjskiej (230 mln ton). 

W państwach UE-27 roczne straty żywności równe są ok. 90 mln ton, co oznacza ok. 180 kg/osobę. W typowym domu Europejczyka wyrzuca się do kosza 20-30% kupionego jedzenia, z czego 2/3 nadawałoby się jeszcze do spożycia.

W Polsce marnuje się prawie 9 mln ton żywności, czyli 236 kg/osobę. Statystycznie każdy z nas  w swoim gospodarstwie domowym wyrzuca w ciągu roku 54 kg żywności.

Marnotrawstwo żywności ma wyłącznie negatywne skutki:

§  Ekologiczne – utylizowanie niewykorzystanej  żywności; marnowanie wody, energii, paliw w transporcie, ziemi, pracy i kapitału; zwiększona produkcja gazów cieplarnianych i przyczynianie się do ocieplania klimatu;

§  Ekonomiczne -   ogromne ilości zasobów, w tym surowców i gotowej żywności oraz materiałów zużyte nadaremnie; koszty zakupu nie wykorzystanej żywności w gospodarstwach domowych; koszty utylizacji wyrzuconej żywności;

§  Humanitarne/społeczne – „jedni głodują, inni marnują”.

Dlatego trzeba budzić świadomość wszystkich społeczeństw, że świata nie stać na marnowanie żywności. Każdy z nas może bardziej rozsądnie gospodarować żywnością i zmniejszać jej straty. Można np. lepiej planować zakupy żywności, robić listę potrzebnych produktów i tylko te kupować, nie ulegać pokusie kupowania większych opakowań lub większej liczby produktów, zagospodarowywać niewykorzystane surowce, sprawdzać na etykietach termin przydatności do spożycia, przechowywać produkty żywnościowe we właściwych warunkach.  

Działania Federacji Polskich Banków Żywności i skupionych w niej banków żywności mają na celu przeciwdziałanie marnowaniu żywności oraz zmniejszanie niedożywienia i głodu. Służą temu m.in. programy „Nie marnuj jedzenia, myśl ekologicznie”, „Nie marnuj jedzenia, my je wykorzystamy”. 

Podczas spotkania, po krótkim omówieniu w/w zagadnień, zostanie wyświetlony film niemieckiego dokumentalisty Valentina Thurna pt. ”Skosztuj z kosza”. Film jest głosem sprzeciwu wobec skali marnowania żywności. Pokazuje skutki i szuka odpowiedzi, dlaczego wyrzucamy tak dużo jedzenia i jak możemy zmniejszyć te straty.

 

Skosztuj z kosza

(Taste the Waste)
film dokumentalny, 90 min
prod. Niemcy ( SCHNITTSTELLE Film Köln & THURN FILM), 2010
reż.
Valentin Thurn

Codziennie sklepy wyrzucają tony produktów, tłumacząc, że nikt nie kupi obitego jabłka ani płatków w uszkodzonym opakowaniu. Klienci chcą kupować tylko świeże produkty. Jednak sklepy często nie są w stanie oszacować zapotrzebowania i zamawiają za dużo.

Reżyser filmu zwraca uwagę na konieczność utylizowania produktów, które przekroczą termin przydatności do spożycia. Zgodnie z prawem nie można sprzedawać przeterminowanych produktów, choć przecież czekolada leżąca na półce kilka tygodni po magicznej dacie wybitej na opakowaniu nie staje się trucizną. Dane dotyczące ilości utylizowanej żywności są przerażające. W wielu krajach ludzie nie są nawet świadomi, że połowa żywności ląduje w koszu na śmieci. Pierwszym krajem, który opublikował wiarygodne dane na ten temat, była Wielka Brytania. Jak wynika z raportu, na Wyspach rocznie marnuje się 15 milionów ton jedzenia, w tym 484 miliony nieotwartych jogurtów, 1,6 miliona jabłek oraz 2,6 miliona kromek chleba. Dlatego kilka lat temu narodził się w USA i dość szybko pojawił w Europie Zachodniej kontrowersyjny, niezależny ruch społeczny zwany freeganizmem. Jego ideą jest minimalizowanie konsumpcji i oszczędny styl życia. Freeganie pozyskują jedzenie z bardzo specyficznych miejsc i szukają go tam, gdzie jest dostępne za darmo oraz często już nikomu niepotrzebne. Taki sposób życia polega na próbie ograniczenia marnotrawienia jedzenia oraz jego szanowaniu. Sympatycy ruchu cenią współpracę i dzielenie się. Nie jest jednak tak, że freeganie jedzą tylko żywność wyrzuconą na śmieci - niejednokrotnie proszą także o niepotrzebne towary z restauracji, hipermarketów czy targowisk. Grzebanie w śmietniku nie jest postrzegane jako coś pozytywnego i wielu ludziom, jeśli nie większości, trudno będzie to zaakceptować. Dla ludzi nieutożsamiających się z tą ideą nie ma różnicy między bezdomnymi grzebiącymi w śmietniku a freeganami, których stać na kupowanie jedzenia, a jednak wybierają je ze śmieci dla przekonań. Ruch ten zyskuje coraz większą ilość zwolenników. Sama idea zasługuje na pewno na uznanie, jednak forma jej realizacji wywołuje wiele kontrowersji. Na myśl o przetrząsaniu wysypiska śmieci koło supermarketu większość ludzi skrzywiłaby się z niesmakiem. Tymczasem ilość dobrego jedzenia, jakie codziennie tam ląduje, jest zdumiewająca. Czy freeganizm przyjmie się na szerszą skalę?

 

Nagłówek
Aktualności

Wszechnica Żywieniowa
Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji

zaprasza na prelekcję pt.

Pamiętajmy o strączkowych!
prelekcję wygłoszą:

dr hab. Ewelina Hallmann

(Zakład Żywności Ekologicznej SGGW)

dr hab. Ewa Czarniecka-Skubina

(Zakład Technologii Gastronomicznej SGGW)

16 listopada 2016 r. (środa)
godz. 17.15

Plakat